Warsztaty muzyczne: Indie-Polska

24 lipca 2015 r. (piątek), godz. 9.00, WOAK Spodki, ul. św. Rocha 14
WARSZTATY MUZYCZNE W RAMACH
 PODLASKIEJ OKTAWY KULTUR – MARIA POMIANOWSKA, KAMAL SABRI, ROMANA AGNEL i ALAKNANDA BOSE (Projekt Indie – Polska „WHEN THE MASTERS MEET”) – Warszawa, Kraków, New Delhi (Polska – Indie)

Uwaga: warsztaty skierowane są do osób, które opanowały umiejętność gry na jednym z instrumentów smyczkowych świata (skrzypcach, wiolonczeli, sarangi, suce, fideli itd.).

Na warsztatach Marii Pomianowskiej i Kamala Sabri dowiemy się czym polska fidel płocka i suka biłgorajska różnią się od indyjskiego sarangi? Jak gra się na tych spokrewnionych ze sobą instrumentach. Jakie formy muzyczne królują w Indiach a które melodie najlepiej brzmią na polskiej suce. Warsztaty będą też okazją do nauczenia się melodii indyjskiej i utworu polskiego , który stał się punktem wyjściowym dla fuzji polsko-indyjskiej . Zainteresowani techniką paznokciową otrzymają też teoretyczne wskazówki jak grać melodie na suce a jak na sarangi. Dowiedzą się od praktycznej strony czym indyjska technika paznokciowa różni się od tej stosowanej w Polsce.

zgłoszenia (liczba miejsc ograniczona):
promocja@woak.bialystok.pl
85 732-68-00

Indie-Polska. Magiczne instrumenty smyczkowe.

Jak zdefiniować piękne brzmienie instrumentu smyczkowego? Z jakimi rodzajami instrumentów muzycznych chordofony smyczkowe mogą zabrzmieć najlepiej? Na czym polega różnica w wydobyciu i kształtowaniu dźwięku pomiędzy fidelami kolanowymi z Polski oraz Indii? Warsztaty mają na celu przedstawienie instrumentów, które pomimo olbrzymich różnic w budowie, barwie dźwięku i rodzaju muzyki wykonywanej na nich należą do jednej wielkiej rodziny ; instrumentów smyczkowych. Łączy je wspólne euroazjatyckie pochodzenie.

Jeśli prześledzimy historię polskich chordofonów smyczkowych, to okaże się, że najstarsze źródła wskazują na Bliski Wschód jako miejsce, z którego idea gry smyczkiem przywędrowała do naszego kraju i całej Europy. Wiele wiarygodnych informacji wskazuje, że z Azji Centralnej, tego pradawnego źródła, instrumenty smyczkowe przywędrowały również do Indii. Podstawowym instrumentem smyczkowym w kulturze subkontynentu jest sarangi. Gra się na nim od kilkuset lat, niezmiennie tzw. techniką paznokciową. Bogactwo fideli kolanowych, szczególnie zauważalne w Radżastanie czy Kaszmirze, to cecha wspólna z muzyką polską. Elementem bowiem odróżniającym polskie instrumentarium ludowe od niemieckiego, słowackiego czy białoruskiego jest występowanie niemal wyłącznie chordofonów smyczkowych przy całkowitym braku instrumentów szarpanych...” Fidele to instrumenty,które zdominowały w szczególności ludową praktykę muzyczną w Polsce. Stanowią trzon wszystkich tradycyjnych kapel. Zanim zaczęto w Polsce grać na skrzypcach, przez wieki szczególnie rozpowszechnione były fidele kolanowe. Ciekawą cechą polskich instrumentów przed-skrzypcowych była ich praktyka wykonawcza, uderzająco podobna do sposobu gry na sarangi czyli wspomniana wyżej technika paznokciowa polegająca na skracaniu strun poprzez odepchnięcie ich w bok płytką paznokcia palców lewej ręki.

Jako studentka wiolonczeli AM im F.Chopina Maria Pomianowska w 1984r. wyjechała do Delhi aby uczyć się teorii i praktyki wykonawczej klasycznej muzyki Indii. Przez lata gromadząc dość duży materiał badawczy Maria Pomianowska dzieki swym doświadczeniom z muzyką i instrumentarium indyjskim zrekonstruowała technikę gry na trzech zapomnianych historycznych fidelach kolanowych : suce biłgorajskiej, fideli płockiej i suce mieleckiej.

Prezentowane instrumenty:
Suka biłgorajska - Polska
Instrument zrekonstruowany na podstawie akwareli Wojciecha Gersona z 1895r.
Pudło żłobione z jednego kawałka drewna czereśniowego. Ma kształt zbliżony do skrzypiec. Posiada 4 struny. Badanie terenowe prowadzone po II wojnie światowej pozwoliły sprecyzować, że na suce grano tzw. techniką paznokciową . Struny skraca się nie przez nacisk z góry, lecz przez boczny dotyk płytką paznokcia. Technikę paznokciową jako charakterystyczną dla polskich instrumentalistów opisał już w XVI w niemiecki teoretyk Martin Agricola. Paznokciowa technika gry stanowiąca o oryginalności suki wśród polskich chordofonów ludowych, okazała się przeszkodą nie do pokonania dla muzyków. Dlatego pierwsze zrekonstruowane egzemplarze trafiły do muzeów. Ożywienie zapomnianej tradycji stało się możliwe dopiero w chwili, gdy do muzycznej rekonstrukcji suki wykorzystane zostały bogate doświadczenia Marii Pomianowskiej w grze na pozaeuropejskich instrumentach smyczkowych .
Zaprezentowana zostanie również wersja basowa suki biłgorajskiej ( eksperyment M.Pomianowskiej)

Fidel płocka - Polska
Kopia instrumentu znalezionego przez archeologów w 1985 roku w Płocku datowanego na XVI-XVII w. Korpus z jednego kawałka brzozowego drewna. Posiada 6 metalowych strun. Gra się na nich techniką paznokciową.

Suka mielecka - Polska
Rok temu doszło do materiałów rzucających światło na problem fideli kolanowych na ziemiach polskich jeszcze jedno bardzo istotne źródło, o którego istnieniu polscy instrumentolodzy do niedawna nie wiedzieli. W zbiorach Państwowego Muzeum Etnograficznego znajduje się akwarela autorstwa Stanisława Putiatyckiego, przedstawiająca „włościanina ze skrzypcami z okolic Mielca” (1840r.). Akwarela została wykonana bardzo starannie, co umożliwiło wnikliwą analizę instrumentu. Usytuowanie fideli podczas gry pionowo na nodze siedzącego muzyka wskazuje na fidel kolanową a szeroka szyjka sugeruje zastosowanie techniki „paznokciowej”. Instrument posiada cechy konstrukcyjne, które wskazują na to, że można go uznać za hybrydę powszechnie już wówczas znanych skrzypiec i będących w zaniku form kolanowych. Główka ma kształt ślimaka, podstawek posiada dwie krótkie nóżki oparte o wierzchnią dekę. Cztery struny zamocowane są na osadzonych odspodnio kołkach. Akwarela Putiatyckiego stanowi dowód, że owe reliktowe formy chordofonów w połowie XIX wieku nadal funkcjonowały w ludowej praktyce muzycznej. Dla odróżnienia od suki biłgorajskiej nowe odkrycie nazwane zostało suka mielecka.

Sarangi - Indie
Drewniany korpus z jednego klocka drewna, pokryty membraną z koziej skóry. Wyposażony w 3 jelitowe struny i 37 metalowych rezonatorów strojonych w zależności od skali używanej w utworze. Struny skraca się odpychając paznokciem w bok.

[ powrót ]