Socjoterapia VI

Redakcja
Wanda Młyńczyk
Projekt okładki
Krystyna Kunicka, Jarosław T. Dzierniejko
Zdjęcie na okładce
Marcin Adamski
Korekta
Zespół
Opracowanie
Barbara Popławska
Wydawca
Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku, ul. Kilińskiego 8 (2013)
Druk
Oficyna Wydawnicza "PDK" Tarnowskiej Fundacji Kultury
il. str. 211, format 21x29,5

WSTĘP

Książka „Socjoterapia – teoria i praktyka” to już szósta z tej serii publikacja metodyczna, która powstała na zakończenie Studium Socjoterapii i Edukacji Twórczej – VI edycji jako materiał szkoleniowy. Wydawnictwo zostało opracowane z myślą o słuchaczach, niemniej jednak może być przydatne wszystkim osobom, które udzielają pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania, niedostosowanym społecznie i zagrożonym niedostosowaniem społecznym oraz z trudnościami w funkcjonowaniu w otaczającej rzeczywistości i życiu osobistym.
Wydawnictwo adresowane jest do osób zawodowo zajmujących się pomocą psychologiczną oraz pedagogiczną udzielaną dzieciom i młodzieży, u których zaburzenia zachowania znacznie utrudniają relacje interpersonalne, są przyczyną wielu niepowodzeń w różnych obszarach funkcjonowania społecznego oraz uniemożliwiają realizację ważnych celów życiowych. Mam nadzieję, że skorzystają z niego osoby angażujące się w niesienie pomocy i wsparcia, że będzie ono inspiracją do podejmowania świadomego i aktywnego działania w codziennej praktyce pedagogicznej, ukierunkowanego na korygowanie zachowań problemowych. Książka ukazuje sposobność wykorzystania socjoterapii jako metody umożliwiającej eliminowanie lub zmniejszanie skali zachowań trudnych w ramach podejmowanych działań wychowawczych.
Ponadto książka ma wymiar praktyczny, ponieważ proponuje programy socjoterapeutyczne adresowane do osób borykających się z różnymi problemami oraz zawiera zagadnienia teoretyczne ważne dla prowadzących grupy socjoterapeutyczne. Porusza problemy dotyczące procesu socjoterapeutycznego (jak dokonuje się zmiana zachowania u uczestników spotkań grupowych), specyfiki grupy socjoterapeutycznej (jak organizować i prowadzić grupę), trudnych zachowań uczestników grupy (jak sobie z nimi radzić). Dzięki takiemu ujęciu tematu książka dostarcza wiedzy z zakresu filozofii postępowania terapeutycznego, a także praktycznych wskazówek, co do organizowania sytuacji psychokorekcyjnych w grupie.
Zajęcia socjoterapeutyczne są coraz częściej stosowane w codziennej praktyce pedagogicznej – wynika to z potrzeby objęcia pomocą i wsparciem coraz liczniejszej grupy dzieci i młodzieży sprawiających problemy wychowawcze. Zatem zawarty w opracowaniu materiał może być pomocny dla wychowawców świetlic i placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz psychologów, pedagogów i nauczycieli, a przede wszystkim dla osób pracujących z grupami socjoterapeutycznymi.
Dotychczasowe publikacje, które zostały wydane w ramach Studium Socjoterapii i Edukacji Twórczej, zawierają część teoretyczną i wybrane programy socjoterapeutyczne dotyczące różnorodnych problemów, adresowane do różnych grup wiekowych. Przybliżają metodę socjoterapii, za pomocą której można w sposób świadomy udzielać pomocy i wsparcia dzieciom i młodym osobom z dysfunkcjami w zachowaniu w przezwyciężaniu ich różnych trudności. Niniejsze wydawnictwo, część szósta, jest próbą przybliżenia istoty socjoterapii w części teoretycznej oraz ukazanie znaczenia i możliwości wykorzystania tej metody w praktyce pedagogicznej jako pomocy psychologiczno-pedagogicznej w pracy z dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami zachowania i zagrożoną niedostosowaniem społecznym.
Rozdział drugi publikacji przedstawia efekty pracy słuchaczy, powstałe na bazie zdobytej wiedzy i doświadczeń na Studium Socjoterapii i Edukacji Twórczej – VI edycji. Program zajęć obejmował 350 godzin szkoleniowych. W programie nauczania znalazły się treningi: interpersonalny, umiejętności psychospołecznych, umiejętności wychowawczych (praca z trudnym wychowankiem), trening pracy z grupą socjoterapeutyczną (proces grupowy i fazy rozwoju grupy) oraz trening zadaniowy (prowadzenie zajęć socjoterapeutycznych pod superwizją). Zajęcia warsztatowe obejmowały teoretyczne i metodyczne podstawy socjoterapii jako metody pracy z grupą, psychologię społeczną oraz arteterapię w pracy z grupą socjoterapeutyczną. Program szkolenia wzbogacony był o warsztaty edukacji twórczej: pedagogikę zabawy, dramę, biblioterapię, muzykoterapię, choreoterapię, rękodzieło artystyczne i sztuki plastyczne w socjoterapii.
W wydanych publikacjach zawarte są wybrane prace zaliczeniowe słuchaczy, opracowane w ramach seminarium dyplomowego, przedstawiające autorskie programy skonstruowane wokół określonego problemu, które – oprócz kontekstu teoretycznego – określają cele i zadania programu, a także zawierają scenariusze zajęć i sposób ich realizacji. W dotychczasowych wydawnictwach znalazły się wybrane programy uwzględniające różne zagadnienia, ważne dla dzieci i młodych osób dorosłych:

  • programy dotyczące problemów m.in.: nieadekwatnej samooceny, zaniżonego poczucia własnej wartości, nieśmiałości, trudności wychowawczych, agresji, nadpobudliwości psychoruchowej, zaburzeń lękowych, braków w zakresie umiejętności społecznych, problemów młodzieży zdolnej z syndromem nieadekwatnych osiągnięć, wycofania społecznego, braku tolerancji;
  • programy adresowane do osób młodych po przeżyciach związanych z utratą bliskiej osoby, z utrwalonym obrazem poczucia krzywdy;
  • programy skierowane do dzieci i młodzieży sprawiającej problemy wychowawcze: niedostosowanej społecznie i zagrożonej niedostosowaniem społecznym, z zaburzeniami zachowania, młodzieży czeczeńskiej realizującej obowiązek szkolny w gimnazjum przejawiającej braki w zakresie kompetencji interpersonalnych;
  • programy przeznaczone do pracy z dziećmi i młodzieżą przebywającą w placówkach opiekuńczych, opiekuńczo-wychowawczych, internatach;
  • programy dla dzieci z rodzin dysfunkcyjnych, z problemem alkoholowym, dotkniętych eurosieroctwem – z uwzględnieniem środowiska wychowawczego, z jakiego pochodzą;
  • programy tematycznie ważne ze względu na wiek rozwojowy, m.in. programy dla dzieci w młodszym i starszym wieku szkolnym, gimnazjum, dla młodzieży ze szkół średnich i wyższych oraz dla osób dorosłych, dla dziewcząt z elementami gender.

Do szóstej części publikacji wybrałam programy socjoterapeutyczne poruszające istotne problemy, ważne dla dzieci i młodych osób dorosłych, dotyczące: trudności adaptacyjnych, problemów szkolnych i niskiej motywacji do nauki, kształtujące umiejętność współpracy i rywalizacji na zasadach fair play, niskiej pozycji w grupie rówieśniczej, wyuczonej bezradności, rozwijające samoświadomość i poczucie własnej wartości oraz programy dla młodzieży z rodzin niewydolnych wychowawczo. Intencją moją było przybliżenie programów skonstruowanych wokół różnorodnych problemów, z jakimi nie radzą sobie dzieci i młodzi ludzie oraz wychowawcy, a także sposobów przeciwdziałania im poprzez grupowe zajęcia socjoterapeutyczne.
Pragnę serdecznie pogratulować autorom wyróżnionych programów socjoterapeutycznych, które zostały zamieszczone w publikacji, oraz podziękować za owocną i satysfakcjonującą współpracę. Mam nadzieję, że sposób, w jaki zostały zaprezentowane socjoterapeutyczne doświadczenia autorów programów i efekty ich przemyśleń, przybliżą czytelnikom możliwości wykorzystania socjoterapii w pracy z grupami terapeutycznymi. Jednocześnie mogą być one inspiracją do wprowadzenia zmian w pracy pedagogicznej oraz wspomagania procesu wychowawczego poprzez zajęcia socjoterapeutyczne.
Szanowni Czytelnicy i Drodzy Słuchacze Studium Socjoterapii i Edukacji Twórczej – VI edycji, oddaję do rąk Waszych wydawnictwo z nadzieją, iż znajdziecie w nim cenną pomoc metodyczną. Pragnę nadmienić, że zawarte w nim programy nie są gotowymi receptami na rozwiązanie wielu problemów wychowawczych, ale mogą być pomocne w dotarciu do zagmatwanych labiryntów dziecka czy młodej osoby w przezwyciężaniu trudności. Mam nadzieję, że książka może być inspiracją do własnych poszukiwań i podejmowania świadomych działań socjoterapeutycznych, a udział w szóstej edycji Studium Socjoterapii i Edukacji Twórczej nie tylko poszerzył wiedzę, ale również dostarczył wiele satysfakcji w życiu osobistym.

Wanda Młyńczyk

[ powrót ]